Самал Дәрібайұлы 1971 жылы туған, білімі жоғары. 1993 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің филология факультетін үздік бітірген. Филология ғылымдарының кандидаты (2002). 1994-2002 жылдар аралығында ф.ғ.д., профессор А.Қыраубаеваның «Сенім» бағдарламасы негізінде ашылған гуманитарлық қазақ мәдениеті мектеп-лицейінде, Құрманғазы атындағы Алматы Мемлекеттік консерваториясында, Абай атындағы Алматы Мемлекеттік университетінде оқытушы, №167 қазақ орта мектебінде директор, ҚР Ұлттық Ғылым Академиясының М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтында ғылыми қызметкер болып еңбек етті. Ғалым 2003 жылдан бастап қазақ әдебиеті және әдебиет теориясы кафедрасының аға оқытушысы болып қызмет атқаруда. 70-тен аса ғылыми мақалалардың, қоғамдық-гуманитарлық және жаратылыстану бағытындағы жалпы білім беретін мектептің 10-11 сыныптарына арналған «Қазақ әдебиеті» оқулықтарының, «Ақын-жыраулар поэзиясындағы ислам негіздері», «Ақын-жыраулардың шығармашылық тұлға ретінде қалыптасуы және орындаушылық дәстүр», «Қазақ әдебиетін оқытудағы әдеби ойындар мен жаттығулар» атты оқу-әдістемелік құралдардың және «Қазақ әдебиетінің тарихы» (І том, фольклорлық кезең), «Абай-Шәкәрім», «Шортанбай Қанайұлы», «Қазақ фольклоры мен әдебиеті бойынша мәтін талдау сабақтары» атты ұжымдық монографиялардың авторы. «Хандық дәуірдегі қазақ әдебиеті», «ХІХ ғасырдағы қазақ әдебиеті», «Әнші-ақындар шығармашылығы» атты пәндерден дәріс оқып, бакалавр, магистрлік оқу сатыларында бірнеше арнаулы курстар жүргізді. Ұстаз «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (1998). ҚР Білім беру ісінің үздігі (1998). Эстонияда өткен халықаралық "Лира" фестивалінің лауреаты (1997). Филология факультетінде С.Дәрібайұлының жетекшілігімен халық өнері мен мәдениетін насихаттайтын «Жәдігер» студенттер орталығы жұмыс істейді.